Zicht onderwater. Waardoor wordt het zicht bij een duikstek bepaald?

Het zicht in duikstekken kan erg wisselend zijn. Duikersgids ZichtRadar laat zien hoe duikers het actuele zicht bij duikstekken beoordelen. ZichtRadar geeft waar mogelijk meteen ook een zichtverwachting voor morgen. Maar, wat veroorzaakt eigenlijk goed of slecht zicht?  Windkracht, windrichting, getij, regen, algen, stroming en zwevend sediment kunnen allemaal van invloed zijn. Welke factoren het belangrijkst zijn, verschilt bovendien per type duikwater.

Waarom verandert het zicht onder water?

Water bevat allerlei zwevende deeltjes. Denk aan zand, slib, organisch materiaal en algen. Hoe meer van deze deeltjes zich in de waterkolom bevinden, hoe minder ver je onder water kunt kijken. De omstandigheden bepalen hoeveel materiaal in het water terechtkomt en hoe het zich verspreidt. Daarom kan een duikstek na een periode met rustig weer helder zijn en na harde wind of veel regen ineens veel minder zicht hebben. Ook de ligging en eigenschappen van een duikstek zijn belangrijk. Het zicht in een beschutte zoetwaterplas reageert anders op het weer dan het zicht in de Oosterschelde of het Grevelingenmeer.

Welke invloed heeft wind op het zicht?

Wind kan een grote invloed hebben op het zicht, maar de windrichting ten opzichte van de duikstek is minstens zo belangrijk. Wind op de kant betekent vaak slechter zicht. Wanneer de wind richting de oever of dijk blaast, lopen golven tegen de kant. Daardoor kunnen zand, modder en ander sediment loskomen en in het water terechtkomen. De bovenste waterlaag wordt bovendien richting de kant geduwd. Het gevolg kan een troebele waterlaag zijn die zich vanaf de oever verder over de duikstek verspreidt. Wind van de kant af staat vaak voor beter zicht. Bij aflandige wind wordt de bovenste waterlaag juist van de kant weggeblazen. Het water vlak langs de kant blijft doorgaans rustiger en het weggeblazen oppervlaktewater kan worden aangevuld met water uit diepere waterlagen. Daarom kan dezelfde windkracht bij twee tegenover elkaar gelegen oevers heel verschillende gevolgen voor het zicht hebben.

Wind en zicht in de Oosterschelde en het Grevelingenmeer

In de Oosterschelde en het Grevelingenmeer spelen windkracht en windrichting een belangrijke rol. In de Oosterschelde komt daar de invloed van het getij bij. Bij laagwater kunnen delen van het dijklichaam droogvallen. Sediment op de dijk droogt vervolgens op. Wanneer de wind daarna op de dijk staat, kunnen golven dit materiaal losmaken en het water in spoelen. Het sediment verspreidt zich vervolgens door het water en kan het zicht bij de duikstek verminderen. Voor duikers in Zeeland is daarom niet alleen de vraag hoe hard het waait interessant, maar vooral ook uit welke richting de wind komt en hoe de duikstek ten opzichte van die wind ligt. Aflandige wind is voor het zicht vaak gunstiger. Het oppervlaktewater beweegt dan van de dijk af en kan worden vervangen door helderder water uit diepere waterlagen. Dat betekent niet dat aflandige wind automatisch goed zicht garandeert. Ook andere omstandigheden blijven van invloed. Bekijk meer informatie over het zicht in de Oosterschelde en het zicht in de Grevelingen. 

Welke invloed heeft getij op het zicht in de Oosterschelde?

De Oosterschelde is getijdenwater. Eb en vloed zorgen voortdurend voor verplaatsing van enorme hoeveelheden water en daarmee ook van zwevend materiaal. Stroming kan sediment mee- of afvoeren en het zicht beïnvloeden. Daarnaast kunnen droogvallende delen van de oever en dijk bij een volgende waterstand weer met het water in aanraking komen. De combinatie van getij, stroming, windkracht en windrichting maakt dat het zicht in de Oosterschelde sterk kan variëren. Zelfs tussen verschillende duikstekken kunnen op dezelfde dag duidelijke verschillen bestaan. Daarnaast speelt in de drukke duiklocaties in de Oosterschelde en de Grevelingen het aantal duikers een rol van betekenis. Drukte in het water zorgt vanzelfsprekend voor opdwarrelend sediment en daarmee voor verminderd zicht. Hoe meer beginnende duikers het water in gaan, des te nadeliger de effecten. 

Waarom zorgt regen soms voor slecht zicht?

Regen heeft niet overal hetzelfde effect. Vooral de manier waarop regenwater een duikwater bereikt is belangrijk. Bij hevige neerslag kan water vanaf oevers, wegen en omliggende grond naar een plas of groeve stromen. Dat water kan zand, aarde en ander materiaal meenemen. Zodra dit in het duikwater terechtkomt, neemt de hoeveelheid zwevende deeltjes toe en kan het zicht afnemen. In Belgische steengroeven, zoals La Gombe, kan regen bijvoorbeeld zand en ander materiaal vanaf de omgeving het water in spoelen. Ook bij zoetwaterplassen kan afstromend regenwater de helderheid beïnvloeden. Het effect kan per duikstek sterk verschillen. Een steil begrensde groeve reageert anders op zware regenval dan een grote plas met vlakke oevers.

Waarom kan wind het zicht in zoetwaterplassen verslechteren?

Ook in zandafgravingen kunnen wind en golfslag sediment en zand van de oevers losmaken en het water in transporteren. Vooral bij een zachte bodem van zand of slib kan dit merkbaar zijn. Wind kan daarnaast drijvend en organisch materiaal naar één zijde van een plas duwen. Daardoor kan de waterkwaliteit en helderheid aan de ene kant van dezelfde plas anders zijn dan aan de andere kant. De ligging van de instap ten opzichte van de wind kan dus relevant zijn wanneer je een duikstek kiest. Bekijk meer informatie over het zicht in Nederlandse zandafgravingen. 

Welke invloed hebben algen op het zicht?

Niet al het slechte zicht wordt veroorzaakt door zand of slib. Algen kunnen de helderheid eveneens sterk verminderen. Onder bepaalde omstandigheden kunnen algen zich snel ontwikkelen. Temperatuur, zonlicht en de aanwezigheid van voedingsstoffen in het water spelen daarbij een rol. Bij veel algen kan het water groen of troebel worden en neemt de zichtafstand af. Daardoor kan het zicht ook tijdens rustig weer tegenvallen. Algenbloei is dus niet alleen funest voor de waterkwaliteit maar ook voor het zicht. Dit geldt zowel voor de zoutwaterstekken in de Oosterschelde en de Grevelingen als de zoetwaterstekken in de Nederlandse afgravingen of Belgische duikgroeven. 

Kunnen duikers zelf het zicht verslechteren?

Ja, dat kan, zoals eerder gezegd. Vooral bij duikstekken met een zachte bodem kunnen duikers sediment opwervelen. Vinnen die dicht over de bodem bewegen, een ongecontroleerde afdaling of contact met de bodem kunnen zand en slib in het water brengen. Bij drukbezochte duikstekken kan dit lokaal voor slechter zicht zorgen. Daarom kan het zicht bij de instap of op een populaire route soms slechter zijn dan verderop.

Kun je aan het weer voorspellen hoe goed het zicht wordt?

Weer, wind en regen geven nuttige aanwijzingen, maar ze vertellen niet het hele verhaal. De reactie van een duikstek hangt onder meer af van de bodem, ligging, waterdiepte, stroming en lokale omstandigheden. Alleen naar de weersverwachting kijken is daarom onvoldoende om te bepalen hoeveel zicht je tijdens een duik zult hebben. Recente waarnemingen van duikers geven aanvullende informatie over wat er daadwerkelijk onder water gebeurt.

Actueel zicht bij duikstekken bekijken

Wil je weten hoe het zicht nu bij verschillende duikstekken is? Bekijk Duikersgids ZichtRadar. ZichtRadar brengt recente zichtinformatie samen, beoordeelt het actuele zicht en geeft waar mogelijk een zichtverwachting voor morgen. Zo kun je niet alleen naar wind, regen of getij kijken, maar ook zien wat de actuele zichtinformatie bij de duikstekken zelf laat zien.